«دورکاری» به حذف تدریجی زنان کارگر از سپهر عمومی می انجامد

آیدا ابروفراخ

تا قانون خانواده برابر: زندگی ومعاش زنان روزانه در معرض تحولات غیرقابل اجتنابی قرار دارد و تاثیر این تحولات در کل جامعه نمود پیدا می کند. گاه این تاثیرات باعث ارتقای سطح فرهنگ و گاه باعث عقب ماندگی جوامع می گردد و همواره زندگی زنان کارگر در معرض آسیب های بیشتری قرار دارد.

گزارشات یک ماهه اخیر خبرگزاری ایلنا، از تعطیلی تعداد کثیری کارخانه و افزایش نرخ بیکاری خبر می دهد. با تعطیلی کارخانه ها چه به دلیل نبود مواد اولیه مورد نیاز یا نداشتن سود کافی برای صاحبان کارخانه ها، بیشترین زیان شامل حال کارگران می شود. زیرا سرمایه دارن، سرمایه های خود را در قسمت های دیگر، وارد چرخه ی اقتصادی می نمایند و سود مورد نظر خود را از طرق مختلف تامین می نمایند.

با افزایش نرخ بیکاری تعدیل نیرو مسئله ای دور از ذهن نیست. این کاهش نیروی کار بنا به ساختار فرهنگی بازار و عرف جامعه در ایران از قشر زنان آغاز می شود به طوری که زنان کارگر اولین قربانیان این شرایط هستند.

طبق قانون، مردان عهده دار ریاست خانواده هستند و تامین مخارج زندگی به عهده ی آنهاست. این امر سبب می شود که مردان در اولویت دریافت مشاغل موجود قرار گیرند. این قانون نه تنها به زیان زنان، بلکه به زیان مردان نیز هست. در شرایط اقتصادی فعلی، تامین مخارج زندگی در خانواده های کارگری به تنهایی توسط مردان امکان پذیر نیست و نیاز به اشتغال زنان را به وضوح می توان حس کرد. حال آنکه دیدگاه سنتی و عرفی موجود در جامعه نسبت به وظایف زنان در خانه و عدم اشتغال آنها در خارج از خانه برای نگهداری هر چه بهتر از فرزندان، شرایط کاری زنان کارگر را در خارج از خانه به مخاطره انداخته است. گاه زنان بطور مستقیم از محیط های کاری اخراج می شوند و یا گاهی راه حل های غیر مشهودی را برای خروج آنها از اجتماع در نظر می گیرند. «دورکاری» از جمله مواردی است که به حذف زنان از سپهر عمومی کمک می کند.

دورکاری به اشتغال در منازل اشاره دارد که در اجرای این طرح، دولت زنان کارمند را در الویت قرار داده است. یعنی کارمندان در منازل در حد توان به انجام وظایف کاری خود پرداخته و زمان بیشتری برای انجام امور منزل در اختیار دارند، که در اولین نظر این مسئله به مذاق بسیاری افراد، حتی زنان خوشایند می رسد و تبعات آن در این مرحله آنچنان مورد توجه قرار نمی گیرد. با اجرای طرح دور کاری زنان به خانه ها باز می گردند و کارهای اداری را تا حد توان انجام می دهند. در نتیجه زمان بیشتری برای انجام امور منزل و امور مربوط به فرزندان در اختیار دارند. اما تا چه هنگام صاحبان سرمایه و کارفرماها، حاضر به پرداخت دستمزد به کارگرانی هستند که کارها را در حد توان، نه در حد نیاز آنها انجام می دهند؟

با گذشت مدت زمان نامعلوم که زنان بطور کامل از اجتماع کنار گذاشته شده اند، نوبت به اخراج و قطع دستمزد آنها می رسد. از طرف دیگر وجود معضل بیکاری – که مسئولان هم به آن اعتراف می کنند، به طوری که بنا به گفته دبیر اجرایی خانه کارگر استان گلستان، در ایران هیچ دولتی نتوانسته معضل بیکاری را حل کند – سبب جایگزینی مردان به جای زنانی که دیگر از چرخه ی کار خارج شده اند، می گردد. بنابراین برای بار دیگر تبعیض قدیمی «زنان در خانه بمانند تا اجتماع به صاحبانش یعنی مردان برسد» بر جامعه حکمفرما می شود.

در حالت خوش بینانه تر، اگر زنان کارگر اخراج نشوند و دستمزد آنها تا زمان بازنشستگی ادامه یابد، عواقب جبران ناپذیر دیگری از جمله خروج زنان از اجتماع، وابستگی اقتصادی، تسلط هر چه بیشتر مردان بر زنان و… دامنگیر زندگی آنها می گردد.

دولت و همه حامیان این طرح، به وضوح به این امر واقف هستند که مسئله ی سست شدن بنیان خانواده بر اثر اشتغال زنان در خارج از خانه، فرضیه ای رد شده است، زیرا زنان روستایی قرن ها است که به کار در خارج از خانه (دامپروری، کشاورزی، چوپانی، قالیبافی و…) پرداخته اند، بی آنکه آسیبی به بنیان خانواده وارد شود. بیان اینگونه مسائل فقط ریشه در کم رنگ کردن نقش زنان در جامعه و باز گرداندن آنان به خانه ها دارد.

سال هاست که زنان این مرز و بوم بر سر خواسته هایشان ایستاده اند و مبارزه کرده اند و اکنون حاضر به از دست دادن تمام آنچه در این سال ها بدست آورده اند، نیستند.

آزادی زنان و کارگران و ایجاد برابری در جامعه مسئله ای جمعی است، که جز با بیداری و تلاش همه اقشار جامعه تحقق نمی یابد.

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

جنبش دادخواهی در ایران

بررسی چهار مصاحبه دادخواهی در بیدارزنی / فروغ سمیع‌نیا
بیدارزنی: جنبش دادخواهی در ایران و دنیا، قدمتی به اندازه‌ی عمر ستم حاکمان و کشتار مردم معترض دارد. در هر زمان و مکانی که...

زنان، جنس و جنسیت در تاریخ‌نگاری ایران مدرن

مانا کیا، افسانه نجم‌آبادی، سیما شاخساری/ مترجم: طه رادمنش
بیدارزنی:  این مقاله که در پی ارزیابی سهم تاریخ‌نگاری فمینیستی در شکل‌گیری تاریخ‌نگاری و فرهنگ سیاسی ایران در قرن بیستم است یکی از مجموعه...

درس‌هایی از جنبش معلمان

کاوه مظفری
برخلاف رویکرد مطالبه‌محور که در جستجوی یافتن راه‌حل مشکلات در سطوح بالایی است؛ نقطه عزیمت تشکل‌یابی، تقویت و همبستگی پایینی‌هاست. وقتی تاکید بر تشکل‌یابی...

نوشته‌های مرتبط

روایتی از تبعیض‌ها و فشارها بر پرستاران زن

جمعیت زیادی از پرستاران زن بیکارند. اما متأسفانه کسی این بیکاری را نمی‌بیند چون فکر می‌کنند کار زنان ضروری نیست. بیدارزنی: از کمترین فرصت استفاده...

معلمان زن؛ بغض‌های فروخورده و پیشگامی در اعتراضات معلمان

بیدارزنی: جنبش معلمان از دهه ۸۰ فراز و فرودهای بسیاری را طی کرده و درون آن گروه‌های مختلفی از معلمان رسمی (استخدامی) و غیررسمی...

جنسیت‌زدگی در اقتصاد: کار مراقبتی بدون مزد زنان هنوز به‌رسمیت شناخته نشده و یا پرداخت نمی‌شود

دیا دوتا/ برگردان: مهتاب محبوب
بیدارزنی: نابرابری در اقتصادهای ما کاملا نمایان و آشکار است. نه تنها یک درصد بالای جمعیت دارای ثروت بیشتری نسبت به 50 درصد پایینی...

کار از روی عشق، عشق به مثابه کار: منشا کار خانگی در نظام سرمایه‌داری

ارغوان فراهانی
کتاب کار از روی عشق، عشق به مثابه کار: منشا کار خانگی در نظام سرمایه‌داری (نوشته گیزلا بک و باربارا دودن، ترجمه ارغوان فراهانی) کتابی است در مورد پیدایش کار خانگی زنان، آن طور که امروز می‌شناسیم، و رابطه تنگاتنگش با نظام سرمایه‌داری.