مزیت دخیل کردن ملاحظات جنسیتی در نظام بودجه کشور

بودجه جنسیت‌ محور چیست؟/ بنفشه جمالی

بنفشه جمالی

بیدارزنی: ده‌ها کشور در جهان قوانین ایجاد فرصت‌های برابر را به تصویب رسانده‌ و قطعنامه‌های سازمان ملل در خصوص توانمندسازی زنان را پذیرفته‌اند. این کشورها با ارزش‌گذاری اخلاقی برابری جنسیتی توانسته‌اند بخش اقتصاد کشورهای خود را متقاعد کنند که «آموزش و استخدام زنان» می‌تواند به رشد اقتصادی و افزایش درآمد مالیاتی منجر شود. به‌عنوان مثال بر اساس داده‌های[۱] موسسه مطالعاتی مک‌کنزی در آمریکای لاتین از بین بردن نابرابری جنسیتی در بازار کار به رشد ۳۴ درصدی تولید ناخالص داخلی این کشور انجامیده است. از این رو از بین بردن شکاف جنسیتی نیازمند چیزی بیش از سیاست‌های مبتنی بر عدم تبعیض جنسیتی است. بر این اساس برخی دولت‌ها به‌سوی بودجه جنسیت‌محور گرایش پیدا کرده‌اند.

بودجه جنسیت‌محور چیست و چگونه کمک می‌کند؟

بودجه جنسیت‌محور، روشی است که دولت‌ها برای ترویج برابری جنسیتی از طریق توزیع منابع به کار می‌برند. این منابع عمدتاً منابع مالی را تشکیل می‌دهند. بودجه جنسیت‌محور شامل تجزیه و تحلیل بودجه با توجه به تأثیر عوامل متفاوت بر زندگی زنان و مردان و تخصیص آن بر اساس این عوامل است. در بودجه جنسیت‌محور دولت‌ها با مشخص کردن اهدافی مانند ثبت ‌نام برابر دختران در مدارس و برنامه‌ریزی‌های مرتبط در راستای رسیدن به اهداف مشخص‌شده پیش می‌روند. درحالی‌که اغلب برابری‌خواهان بر قوانین و سیاست‌های اجتماعی توجه بیشتری دارند، بودجه جنسیت‌محور بر حمایت‌های ملی مالی متمرکز است. وزارت امور اقتصادی و دارایی که به‌طور سنتی مباحث جنسیتی را بی‌ربط با حوزه کاری خود می‌داند، در هنگام مواجهه با زیان‌های اقتصادی بر از بین بردن شکاف جنسیتی پافشاری می‌کند.

بودجه جنسیت‌محور نشان می‌دهد که دولت‌ها چگونه با افزایش و صرف هزینه‌های عمومی، با هدف تأمین برابری جنسیتی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط و با تخصیص منابع عمومی به توزیع بودجه عمومی می پردازند به‌طوری‌که منجر به سود خود و گروه‌هایی که نسبت به آن‌ها مسئولیت دارند شود. در تقسیم‌بندی بودجه جنسیت‌محور، به محروم‌ترین گروه‌های زنان توجه بیشتری می‌شود و عواملی چون قومیت، نژاد، سطح درآمد و معلولیت و کم‌توانی مورد توجه قرار می‌گیرد. در حقیقت بودجه جنسیت‌محور به دنبال دستیابی به برابری جنسیتی از طریق «توزیع عادلانه منابع» است.

قابل ذکر است بودجه جنسیت‌محور فقط بر توزیع منابع مالی متمرکز نیست و ضروری است که دولت‌ها برای اطمینان از توزیع برابر منابع، علاوه بر توجه به هزینه‌های مالی مرسوم در اقتصاد کشور مانند درآمدها و دستمزدها به خدمات اجتماعی نظیر سلامت و بهداشت، مراقبت از کودکان و سالمندان و خدمات داوطلبانه نیز توجه داشته باشند.

چرا بودجه جنسیت‌محور بر زنان متمرکز است:

  • دوسوم از افراد بی‌سواد در سراسر جهان را زنان تشکیل می‌دهند.
  • در کشورهای در حال توسعه، همچنان مرگ و میر مادران یکی از دلایل اصلی علت مرگ زنان در دوران باروری است.
  • زنان در بازار کار اغلب در مشاغل اداری استخدام می‌شوند و به دلیل آنچه سقف شیشه‌ای خوانده می‌شود امکان رسیدن به مدارج بالای مدیریتی را پیدا نمی‌کنند. زنان در مقابل کار برابر با مردان، دستمزد کمتری دریافت می‌کنند و غالباً جذب مشاغل غیررسمی با ساعات کاری بالا و دستمزد اندک می‌شوند.
  • زنان در بسیاری از کشورها همچنان هیچ پولی در مقابل کارخانگی، نگهداری از کودکان و سالمندان دریافت نمی‌کنند.

راه نزدیک شدن به قلب دولت‌ها گذشتن از جیبشان است:

هزینه و مالیات بنا به شرایط مختلف، نیازها و اولویت‌های متفاوت زنان و مردان، اثرات متفاوتی بر زندگی آن‌ها می‌گذارد. سیاست‌هایی که کورجنس هستند می‌توانند به افزایش نابرابری‌های جنسیتی دامن بزنند یا به دلیل عدم توجه به عوامل تأثیرگذار بر زندگی زنان و مردان، رسیدن به اهدافی که حکومت‌ها مشخص کرده‌اند را ناکارآمد کنند. در حقیقت بودجه جنسیت‌محور با پررنگ کردن این تفاوت‌ها موجب افزایش اثربخشی، بهره‌وری و کارآمدی سیاست‌های دولتی می‌شود.

بودجه جنسیت‌محور، مبحث جدیدی نیست و از سال ۱۹۸۰ تا کنون مورد بحث بسیاری از اقتصاددان‌های فمینیست بوده است. استرالیا و آفریقای جنوبی از پیشگامان توجه به بودجه جنسیت‌محور در برنامه‌ریزی‌های کلان اقتصادی کشورهای خود بوده‌اند. راهی که امروزه بسیاری[۲] از کشورهای غربی از جمله سوئد در پیش گرفته‌اند و نتایج مثبت آن را در رشد اقتصادی کشور خود مشاهده کرده‌اند. در سال‌های اخیر در برخی از کشورهای فقیر و در حال توسعه نیز که تعصب‌های جنسیتی بیشتر در این کشورها دیده می‌شود، بودجه جنسیت‌محور مورد توجه قرار گرفته است. به‌طور مثال در اوگاندا وقتی دولت با دیدی جنسیتی به حوزه اقتصادی کشور نگاه کرد متوجه شد در بخش کشاورزی باوجود حضور گسترده زنان در این بخش، پول بسیار کمی جهت حمایت از زنان کشاورز مصرف می‌شود.

بودجه جنسیت‌محور نشان می‌دهد خشونت علیه زنان، عدم آموزش مناسب دختران و دستمزد نابرابر و عدم دسترسی برابر به مشاغل چگونه منجر به «زیان‌های اقتصادی» یک کشور می‌شوند و چگونه سرمایه‌گذاری بر آموزش و اشتغال زنان می‌تواند به بازگشت بالای این سرمایه‌ها در دراز مدت بیانجامد.

[۱] http://www.mckinsey.com/mgi/overview/in-the-news/how-reducing-gender-inequality-could-boost-us-gdp-by-2-trillion-dollars

[۲] https://www.oecd.org/gender/Gender-Budgeting-in-OECD-countries.pdf

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

کیمیای ورزش ایران

منیژه موذن
بیدارزنی: کیمیا علیزاده تکواندوکار تیم پناهندگان، ناهید کیانی عضو تیم جمهوری اسلامی ایران را شکست داد. تیتری ساده که در پس آن واقعیت تلخ...
گفتگو با آوین احمدی، جوان هنرمندی که از موانع جنسیتی خود می‌گوید؛

«از کودکی به دختران یاد می‌دهند که خود واقعی‌شان را پنهان کنند»

مقاومت روزمره
بیدارزنی: «آوین احمدی» نوجوان ۱۷ ساله‌ای است که موسیقی را از کودکی فراگرفت. او که در هنرستان موسیقی تهران مشغول به تحصیل است علاوه...

وقتی با هویت خودت فریاد می‌زنی

نیلوفر حامدی
جنبش من هم، تابستان امسال به طور جدی وارد ایران شد. روزی که زنان ایرانی با روایات خود از تجربه آزار  جنسی در فضای...

نوشته‌های مرتبط

کیمیای ورزش ایران

منیژه موذن
بیدارزنی: کیمیا علیزاده تکواندوکار تیم پناهندگان، ناهید کیانی عضو تیم جمهوری اسلامی ایران را شکست داد. تیتری ساده که در پس آن واقعیت تلخ...

وقتی با هویت خودت فریاد می‌زنی

نیلوفر حامدی
جنبش من هم، تابستان امسال به طور جدی وارد ایران شد. روزی که زنان ایرانی با روایات خود از تجربه آزار  جنسی در فضای...

پیشگامان تغییر: جنبش زنان در ترکیه

بورجو کاراکاش / برگردان: مهتاب محبوب
رژیم‌های اقتدارگرا ویژگی‌های مشترک زیادی دارند، اصلی‌ترین‌شان حمله به دستاوردهای حقوق‌بشری است که در پی سال‌های طولانیِ مبارزه و برتری دادن به مفهوم خانواده به‌دست آمده‌اند. این تمایل به وضوح در ترکیه در حال ظهور است. با این حال، باید به یاد داشت که هر زمان حمله‌ای رخ ‌دهد، مقاومتی هم دربرابر آن به وجود می‌آید.

زنان تشنه محبت

بنفشه جمالی
زنان در سریال‌های پررنگ و لعاب این روزهای شبکه نمایش خانگی زنانی تشنه محبت مردان هستند. زنانی که گویی بدون داشتن سایه مردی بالای...