با یا بی‌چادر؛ بگذارید دوست بمانیم/ نیلوفر حامدی

نیلوفر حامدی

بیدارزنی:‌ این عکس باعث شد یک قاب جالب به خاطرم بیاید: یکی از روزهای کوهنوردی و تماشای دو زن روی قله؛ یکی باچادر و همراهش تی‌شرتی به تن داشت. تصویر جالبی بود. البته نه صرفا به خاطر چیزی که پوشیده بودند، بلکه به دلیل اینکه با وجود تفاوت پوششی که داشتند دوست و همراه هم بودند. اتفاقی که کمتر در کشور ما رخ می‌دهد.

حجاب پیش‌تر در ایران صرفا المانی مذهبی بود؛ یعنی زنان در خانواده‌هایی که سنتی‌تر و مذهبی‌تر بودند حجاب داشتند. دقیقا شبیه به آنچه در سایر کشورهای مسلمان وجود داشت: حجاب اختیاری. اما مردم با همین تفاوت‌ها در کنار هم زندگی می‌کردند. در واقع این‌طور نبود که چادری‌ها فقط با چادری‌ها بگردند یا برعکس. البته که در هر زمانی افراد در تلاش‌اند تا با آن‌هایی که تشابه شخصیتی و رفتاری بیشتری دارند تعامل داشته ‌باشند، اما از آنجایی که موضوعی مثل حجاب به عنوان ارزش از سوی حکومت تبلیغ نمی‌شد، مردم هم مقاومت شدیدی در مقابل آن نداشتند، مگر قشر محدودی که متعصب بودند.

بعد از سال ۶۲ که مجلس شورای اسلامی قانون مجازات اسلامی، برای عدم رعایت حجاب در معابر عمومی، و تعیین مجازات برای آن را تصویب کرد، اوضاع به طور کلی عوض شد. اگرچه از همان روز تا به حال این موضوع – یعنی اجباری بودن یا اختیاری بودن حجاب – به محل مناقشۀ جدی بین علما تبدیل شده و در سال‌های اخیر هم اظهاراتی از سوی برخی مسئولان مبنی بر مخالفت با حجاب اجباری می‌بینیم و می‌شنویم، این مسئله تاثیری فراتر از شکل پوشش روی مردم ایران داشته ‌است.

عقاید مذهبی یکی از مواردی است که خواه‌ناخواه تفاوت ویژه‌ای بین افراد یک جامعه ایجاد می‌کند. قطعا همه  در تلاش‌اند تا با آن‌هایی تعامل داشته باشند که تشابه شخصیتی و رفتاری بیشتری دارند. اما گاهی رویکرد حکومت‌ها این تفاوت را برجسته‌تر هم می‌کند.

دو زنی که من آن روز با پوشش‌هایی کاملا متفاوت با هم در کوه دیدم، تصویری نایاب از شکل تعاملات اجتماعی بین مردم ایرانی بود. موضوع حجاب فقط شکل پوشش زنان ایرانی را تغییر نداده، بلکه باعث شده است بخش اعظمی از این دو قشر، فقط به سبب  آنچه می‌پوشند، نتوانند همدیگر را تحمل کنند. تبلیغات مداوم حکومت در باارزش نشان دادن حجاب و، در مقابل تحقیرکردن زنی که به حجاب اعتقاد ندارد، باعث ایجاد دشمنی غریبی بین این دو قشر شده است. در نتیجه، نه تنها خیلی اوقات این دو گروه فرصتی برای دوستی و آشنایی باهم ندارند، بلکه از آن شدیدتر عموما نگاهشان به یکدیگر آمیخته با نوعی نفرت هم هست.

نتیجه اینکه، در چنین جامعه‌ای قطعا سطح همدلی پایین‌تر‌ خواهد ‌بود. بدون شک، در این جامعه مردم به‌راحتی همدیگر را قضاوت می‌کنند. شکی نیست که افراد در چنین محیطی اعتماد کمتری به هم دارند که تمام این موارد آسیب‌های اجتماعی مخصوص به خودش را در کشور ایجاد خواهد کرد.

دیروز همایش دوچرخه‌سواری در تهران برگزار شد. همایشی که در آن شهروندان ساعاتی در روزی که هوای پایتخت پاک بود رکاب زدند و هوای خوش تنفس کردند. پیش‌تر در چنین همایش‌هایی زنان هیچ جایی نداشتند، اما این‌بار علی‌رغم دفعات گذشته زنان هم حضور پیدا کردند و توانستند فرصتی برابر با مردان برای  شادی کردن داشته‌ باشند.

این عکس دو زن را نشان می‌دهد که هر دو خنده‌ای عمیق بر صورت دارند، اگرچه لباس‌هایشان متفاوت است. یکی چادر پوشیده و دیگری کلاه کاپشنش را روی سرش کشیده است، اما هردو دوچرخه‌سواری می‌کنند، هردو ساکن تهران‌اند، این دو زن وطن مشترکی دارند و شاید اگر فرصتش بود می‌توانستند از همین همایش باهم دوست شوند. کاش فضا را برای دوستی‌ها باز می‌کردیم. کاش می‌دانستیم نه لباسمان، که فکر و اندیشه  است که وجودمان را می‌سازد و هیچ بینش آزاده‌ای انسان‌ها را بر اساس پوشش آن‌ها قضاوت نمی‌کند و عنوان بد و خوب رویشان نمی‌گذارد.

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

جنبش دادخواهی در ایران

بررسی چهار مصاحبه دادخواهی در بیدارزنی / فروغ سمیع‌نیا
بیدارزنی: جنبش دادخواهی در ایران و دنیا، قدمتی به اندازه‌ی عمر ستم حاکمان و کشتار مردم معترض دارد. در هر زمان و مکانی که...

زنان، جنس و جنسیت در تاریخ‌نگاری ایران مدرن

مانا کیا، افسانه نجم‌آبادی، سیما شاخساری/ مترجم: طه رادمنش
بیدارزنی:  این مقاله که در پی ارزیابی سهم تاریخ‌نگاری فمینیستی در شکل‌گیری تاریخ‌نگاری و فرهنگ سیاسی ایران در قرن بیستم است یکی از مجموعه...

درس‌هایی از جنبش معلمان

کاوه مظفری
برخلاف رویکرد مطالبه‌محور که در جستجوی یافتن راه‌حل مشکلات در سطوح بالایی است؛ نقطه عزیمت تشکل‌یابی، تقویت و همبستگی پایینی‌هاست. وقتی تاکید بر تشکل‌یابی...

نوشته‌های مرتبط

از «مشکلی بدون نام» به یک نوع معلولیت

جودی سینگر / مطالعات انتقادی معلولیت - ۱
بیدارزنی: جودی سینگر و مادر و دخترش هرسه اوتیستیک هستند. او در نیمه دوم دهه ۱۹۹۰ میلادی پایان‌نامه دوره کارشناسی خود را درباره اوتیسم...
جوانی جمعیت و حمایت از خانواده؛‌ از طرح تا قانون

گزارش تصویب یک قانون علیه حق تصمیم‌گیری برای فرزندآوری

فروغ سمیع‌نیا
بیدارزنی: پس از انقلاب ۵۷ و تاکید سران انقلاب بر فرزندآوری، نرخ  زاد و ولد در ایران رو به فزونی رفت. به طوریکه از...

کردستان؛ میدان مبارزه علیه قتل زنان و قتل‌های ناموسی در سال‌های اخیر

گفتگوی نوشین شادکام با اوین مصطفی‌زاده
در سال‌های اخیر پرداختن به قتل زنان در سطح رسانه‌های کُردی و مبارزه زنان فعال با آن بیشتر شده و منجر گردیده موارد بیشتری...

خشونت سیستماتیک آکادمیک: حذف زنان در پایان‌نامه‌ها در نظام دانشگاهی ایران

ط. ن . ح، پژوهشگر حقوق و برابری جنسیتی، حقوق و مطالعات زنان
در محیط‌های دانشگاهی با روش نرم، به تثبیت ساختار خشونت‌آمیز علیه زنان و استعمار فکری آنها می‌پردازند و با حذف صدای آنها و علمی...