معرفی کتاب:‌ جمعیت نسوان وطن‌خواه

فراز و فرود جمعیت نسوان وطن‌خواه

ساناز محسن پور

محمدحسین خسروپناهبیدارزنی: «جمعیت نسوان وطن‌خواه» در اوایل بهمن ماه  سال  ۱۳۰۱ با سخنرانی محترم اسکندری که بعدا رئیس هیئت‌مدیره شد قدم در راه فعالیت برای زنان گذاشت.

با توجه به سابقه‌ی خانواده‌ها جمعیت اولین تشکل زنان با گرایشات سوسیالیستی بود هر چند ترکیب اعضای آن موجب ناهمگونی نظری و عملی در این جمعیت بود.

ملوک اسکندری، نورالهدی منگنه، عصمت الملوک شریفی، عباسه پایور و ملکه ابوالفتح‌زاده اعضای هیئت مدیره و از بنیانگذاران جمعیت بودند.

درآمد جمعیت بر اساس حق عضویت از اعضا بود که به دلیل پرداخت نکردن و یا نامنظم پرداخت کردن حق عضویت مجله جمعیت نسوان وطن‌خواه هر چند ماه یک‌بار منتشر می‌شد. برای اولین بار در سال ۱۳۰۳ اکابری را دایر کردند که به زنان بی‌سواد آموزش دهند.

در کتاب جمعیت نسوان وطن‌خواه شرح حضور بی‌سابقه و تاریخی زنان در خیابان با هدایت و سخنرانی آتشین محترم اسکندری را می‌خوانیم. زنان برای به اعتراض فرهنگ  مردسالاری و انتشار جزوه «مکر زنان» به خیابان آمدند و همچنین در دادگاه ابراهیم خواجه نوری سردبیر نامه جوانان که به خاطر مقاله در مورد زنان و حجاب محاکمه شد، حضور چشمگیر داشتند.

در دوران اوج فعالیت جمعیت نسوان در سال ۱۳۰۴ پیشنهاد سه ماده‌ای را به منظور بهبود سلامت خانواده، تندرستی زنان و تقویت صنایع نساجی کشور به مجلس شورای ملی ارائه  کرد. این نخستین بار بود که فعالان زن مجلس را در رابطه با مشکلات و معضلات نان مورد خطاب قرار می‌دادند.

با توجه  به شرایط حکومت و سختگیری‌ها و موانع بیرونی، مشکلات مالی و اختلاف نظرها مستوره افشار در سال ۱۳۰۵ در سه بخش علل ناکامی جمعیت را برشمرد. عمده فعالیت جمعیت به خطابه و برقرای کلاس‌های اکابر خلاصه می‌شد. در چنین شرایطی زنانی از جمعیت جدا شده و تشکلی به عنوان «جمعیت بیداری نسوان» را پایه‌گذاری کردند.

در زمانی که جمعیت با انتقاداتی روبه‌رو بود که به یک محفل تبدیل شده است و اثرگذاری لازم در جامعه را ندارد قانون ازدواج و طلاق در مجلس به بحث و بررسی گذاشته شده بود. با توجه به اینکه در برنامه جمعیت جلوگیری از تعدد زوجات، تعیین سن ازدواج، محفوظ ماندن حقوق زنان و اطفال آنها موقع طلاق گنجانده شده بود اما در برابر قانون ازدواج و طلاق که مباحثی را در جامعه به وجود آورده بود بی توجهی کرد. قانون ازدواج و طلاق به تصویب نرسید و همچنان بعد از گذشت سال‌ها خواست‌های زنان در ایران همان است که بود نداشتن حق طلاق و تعدد زوجات …

در بخش مفصلی از کتاب به برگزاری  شش روزه‌ی دومین کنگره نسوان شرق سال ۱۳۱۱ در تهران پرداخته شده است.

ما هم مثل مادربزرگ‌هایمان بعد از نزدیک به یک قرن هنوز درگیر نداشتن حق طلاق، ازدواج کودکان، تعدد زوجات و حق پوشش اختیاری، مصادره‌ی فعالیت‌ها و تشکل‌های مستقل از طرف حکومت و مشکلات رنگارنگ دیگر هستیم، هرچند زنان ایرانی با تلاش‌های فراوان قدم‌های بزرگی در راه برابری برداشته‌اند اما هنوز راه  طولانی در پیش است.

در کتاب جمعیت نسوان وطن‌خواه با فراز و فرود این تشکل و فضای سیاسی اجتماعی آن دوره آشنا می‌شویم با مشکلاتی که از سوی متعصبین برای زنان به وجود می‌آمد، حکومت استبدادی حاضر به شنیدن هیچ‌گونه صدای مستقلی نبود، نداشتن تجربه کافی برای کار جمعی و ارتباط گرفتن با طبقات مختلف جامعه و نبود منابع مالی که جمعیت را در رسیدن به اهدافش یاری کند. بخش دوم کتاب فهرست کامل مجله جمعیت نسوان وطن‌خواه ایران و برگزیده‌ای از مقالات و مطالب اختصاص دارد.

نام کتاب: جمعیت نسوان وطن‌خواه ایران (۱۳۱۴ – ۱۳۰۱)،‌ نویسنده: محمدحسن خسروپناه، انتشارات خجسته، سال انتشار: ۱۳۹۷.

 

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

به مناسبت اول آگوست روز جهانی بدون فرزند

نمی‌خواهم درباره اتاق خوابم حرف بزنم

مقاومت روزمره
روز جهانی بدون فرزند هر ساله در یک آگوست جشن گرفته می‌شود. این روز در سال 1973 توسط N.O.N نامگذاری شد. مبنای شکل‌گیری‌ این سازمان...
نگاهی به مینی سریال سقوط آب مرده

شعله‌های خشم

بنفشه جمالی
بیدارزنی: سریال و فیلم‌های زیادی در سال‌های اخیر در خصوص خشونت خانگی ساخته شده‌اند. سریال و فیلم‌هایی که سعی کرده‌اند با نشان دادن زنان...

کیمیای ورزش ایران

منیژه موذن
بیدارزنی: کیمیا علیزاده تکواندوکار تیم پناهندگان، ناهید کیانی عضو تیم جمهوری اسلامی ایران را شکست داد. تیتری ساده که در پس آن واقعیت تلخ...

نوشته‌های مرتبط

پیشنهاد و معرفی کتاب برای کنشگران اجتماعی، سیاسی

روایت و کنش جمعی؛ چرا فراخوان‌های اجتماعی و سیاسی به داستان نیاز دارند

ژینا مدرس گرجی
این مطلب معرفی و پیشنهاد مطالعه‌ی کتاب «روایت و کنش جمعی؛ چرا فراخوان‌های اجتماعی؛ و سیاسی به داستان نیاز دارند» است که همان‌گونه که از عنوان کتاب پیداست در آن ابعاد مختلف قدرت و تاثیرگذاری روایت در کنش‌های جمعی را بررسی کرده است.
معرفی کتاب «گذر عاشقانه عمر» نوشته خدیجه مقدم

۴۰ سال زندگی یک فمینیست در ایران

فروغ سمیع‌نیا
بیدارزنی: خدیجه مقدم متولد ۱۳۳۱ است و سال‌ها در ایران فعالیت سیاسی و اجتماعی داشته است. او از اعضای فعال کمپین «یک‌میلیون امضا برای...

معرفی کتاب «صعود زندگی من»

ناهید نوروزی
ایوانز انسانی است که لحظه‌ها را قدر دانسته و زندگی کرده است. خواندن داستان زندگی‌اش نویدی است برای تمامی انسان‌ها به‌ویژه برای زنانی که مبتلا به بیماری سرطان سینه هستند و نیز برای زنان کوهنورد تا با الهام از زندگی او به مبارزات و تلاش‌های خود برای درمان بیماری و صعود به قله‌ها ادامه دهند.

مروری بر کتاب «چرخه زندگی زنانه»

مریم نورائی نژاد
«این کتاب برای همه زنان نوشته شده است.» شاید در نگاه نخست این جمله کمی خنک و غیرعلمی به نظر برسد اما برای ما زنانی که در فضای فرهنگی رشد کرده‌ایم که درباره بدنمان، روانمان و نسبت این دو باهم آموزش خاصی ندیده‌ایم و بعضاً تا سال‌های میانسالی هم با واقعیت‌های جسمی و روحی‌مان غریبه می‌مانیم؛ توصیف دقیقی برای کتاب «چرخه زندگی زنانه» خواهد بود.