نگاهی به فیلم لاک قرمز

عروس کوچولو

بنفشه جمالی

بیدارزنی: فیلم با نمایی از لاک زدن «اکرم» دختر شانزده‌ساله دبیرستانی که شخصیت اصلی داستان است، شروع می‌شود. دختر آرام آرام لاک قرمز را به روی ناخن‌هایش می‌کشد. اتوبوس از راه می‌رسد؛ دختر با مقنعه و روپوش مدرسه به سمت اتوبوس می‌دود.

«لاک قرمز»، اولین فیلم «سیدجمال سید حاتمی» مشکلات زنان سرپرست خانوار طبقه فرودست جامعه را به تصویر می‌کشد؛ زنانی که به دلیل ساختار مردسالارانه جامعه که مرد را سرپرست خانواده قلمداد می‌کنند؛ در دوران حیات مرد خانواده امکان حضور در اجتماع و یادگیری شغل و حرفه‌ای را ندارند. زنان غالباً کم‌سوادی که پس از مرگ شوهر باید نقش‌ها و مسئولیت‌هایی را عهده‌دار شوند که از قبل توشه‌ای برای پذیرفتن آن‌ها نیندوخته‌اند و به یک‌باره خود را در جامعه‌ای می‌بینند که هیچ حمایت قانونی برای توانمندسازی و آماده‌سازی این زنان برای پذیرش نقش و مسئولیت‌هایی که سال‌ها از آن محروم بوده‌اند در نظر گرفته نشده است. زنانی که غالباً جذب بازار مشاغل غیررسمی شده و مجبور به قبول ساعات کار طولانی با دستمزدی اندک می‌شوند.

لاک قرمز فیلمی خوش‌ساخت و تأثیرگذار با مضمونی اجتماعی است. جامعه‌ای که به دلیل وضعیت نابسامان اقتصادی آن، بسیاری از افراد طبقه فرودست در آن مجبور به دست‌فروشی و فروختن محصولات دست‌ساز خود می‌شوند. دست‌فروشانی که برای امرار معاش خود و خانواده‌شان باید هجوم مأموران قلچماق شهرداری که حضور آن‌ها را در معابر، ایستگاه‌های اتوبوس و داخل واگن‌های مترو برنمی‌تابند را به جان بخرند. سید حاتمی در لاک قرمز علاوه بر به تصویر کشیدن مشکلات زنان سرپرست خانوار، اشاراتی به خشونت خانگی و ممنوعیت سقط‌جنین نیز دارد. زنانی که به دلیل ممنوعیت و غیرقانونی بودن سقط‌جنین به روش‌های زیرزمینی روی می‌آورند. سقط‌جنین‌های غیرایمنی که آسیب‌های غیرقابل بازگشتی بر جسم و روان زنان وارد می‌کند.

در جامعه‌ای که چرخه فقر به دلیل ساختار طبقاتی آن از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، دخترانی چون اکرم گویا محکوم‌اند که زندگی‌ای همانند زندگی مادران خود را برگزینند.؛زنانی که عمر و جوانی‌شان در چهاردیواری خانه‌هایی که در آن حبس شده‌اند از بین می‌رود و نابود می‌شود؛ اما اکرم همانند مادرش نیست و نمی‌خواهد به سرنوشتی که از پیش برایش نوشته‌اند، تن دردهد. در آخر فیلم می‌بینیم اکرم، سبیل‌های عروسک‌های دست‌ساز پدرش-تنها ارثیه‌ای که پدر برایش باقی گذاشته است- را می‌کَنَد، لب‌های عروسک‌هایی که شکل و شمایل مردانه‌شان را از بین برده است با لاک قرمز -تنها دارایی باقی‌مانده از دوران نوجوانی‌اش-را رنگ می‌کُند. از موهای بلند قیچی شده‌اش برای آن‌ها مو می‌گذارد. با لباس زهوار در رفته عروسی مادر، برای عروسک‌هایش لباس می‌دوزد. روپوش مدرسه و مقنعه‌اش- تنها دارایی باقی‌مانده از دوران درس و مدرسه‌اش- را کنار می‌گذارد. لباس‌های مادر را به تن می‌کند و با سبدی از عروسک‌های دست سازش که نامشان را عروس کوچولو گذاشته است، یک‌تنه به جنگ ساختاری می‌رود که او را فقط در نقش همسر، مادر یا دختر خانه می‌خواهد و می‌پذیرد.

اکرم پشت به دوربین با سبدی در دست به رهگذرانی که از رو به رو می‌آیند عروسک‌هایش را نشان می‌دهد. اکرم از قاب دوربین خارج می‌شود و دختری با مقنعه و روپوش مدرسه همانند لباسی که اکرم اوایل فیلم به تن داشته است وارد قاب می‌شود. دوربین دختر را از پشت دنبال می‌کند. دخترمدرسه‌ای که شاید سرنوشتی همانند سرنوشت اکرم در انتظارش باشد.

 

کانال آدرس تلگرام: https://t.me/bidarzani

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

جنبش دادخواهی در ایران

بررسی چهار مصاحبه دادخواهی در بیدارزنی / فروغ سمیع‌نیا
بیدارزنی: جنبش دادخواهی در ایران و دنیا، قدمتی به اندازه‌ی عمر ستم حاکمان و کشتار مردم معترض دارد. در هر زمان و مکانی که...

زنان، جنس و جنسیت در تاریخ‌نگاری ایران مدرن

مانا کیا، افسانه نجم‌آبادی، سیما شاخساری/ مترجم: طه رادمنش
بیدارزنی:  این مقاله که در پی ارزیابی سهم تاریخ‌نگاری فمینیستی در شکل‌گیری تاریخ‌نگاری و فرهنگ سیاسی ایران در قرن بیستم است یکی از مجموعه...

درس‌هایی از جنبش معلمان

کاوه مظفری
برخلاف رویکرد مطالبه‌محور که در جستجوی یافتن راه‌حل مشکلات در سطوح بالایی است؛ نقطه عزیمت تشکل‌یابی، تقویت و همبستگی پایینی‌هاست. وقتی تاکید بر تشکل‌یابی...

نوشته‌های مرتبط

یادداشتی بر «وانهاده‌»ی سیمون دوبووار ترجمه ناهید فروغان

نسیم آزادبخت
وانهاده حکایت درونی شدنِ حس دیگری بودن زنی است که حادثه‌ای گزنده، تلنگر بیداری و بازسازی دیدگاهش از واقعیت را برای او به ارمغان...

ویژه‌نامه‌ی بیداد موریا‌نه‌ها (ویژه شعر زن)

به سعیِ نگین فرهود
بیدارزنی: بیداد موریانه‌ها با احترام به نام پرشکوه و شریف دکتر رضا براهنی، بکتاش آبتین و فراز بهزادی، شاعران سه نسل عزیز، ویژه نامه‌ی...

تاریخ سیاسی زنان یا این رزم مشترک…

زهره اسدپور
کتاب «تاریخ سیاسی زنان» اثر تونی کلیف که با ترجمه‌ی نیکزاد زنگنه توسط نشر افکار منتشر شده، از معدود آثاری است که می‌کوشد نشان دهد چگونه مرور تاریخ چند صد ساله‌ی‌ مبارزه طبقاتی این دوگانه موهوم را برملا می‌کند و نشان می‌دهد که بسیاری از زنان مبارز فراتر از آن عمل کرده و از قضا نتایج ارزشمندی نیز در این مسیر کسب کرده‌اند.
گفتگو با سمیرا نبی پور درباره مجموعه مستند «زنان ملت»

زنانی که منتظر هیچ کس نماندند و سرنوشت خود را رقم زدند

بیدارزنی: سمیرا نبی پور در نخستین تجربه‌ی مستندسازی مستقل خود، قصد دارد مجموعه مستند «زنان ملت» را بسازد. قسمت نخست این مجموعه با عنوان...