سلامت زنان یک مسئله جنسیتی است

پژوهش‌هایی که در باب رابطه «جنسیت و سلامت» از دهه ۱۹۷۰ آغاز شده‌اند، نشان می‌دهند که جنسیت (در کنار مقوله‌هایی مانند طبقه، نژاد/ قومیت، مذهب و …) یک عامل مهم و تعیین‌کننده در توزیع «دسترسی» به منابع و منافع است. دسترسی به خدمات حوزه درمان نیز در این سطح دسته‌بندی می‌شود. سلامت زنان تحت تأثیر عوامل بیولوژیک، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و محیط‌زیست قرار می‌گیرد که نتیجه مجموعه دسترسی‌های آن‌ها به منابع و منافع است. این وضعیت از دوران جنینی شروع می‌شود، سپس وضعیت و کیفیت هر مرحله از حیات زنان (شیرخوارگی و کودکی، نوجوانی، جوانی، سال‌های باروری و کهولت) بر مبانی مراحل پیشین شکل می‌گیرد این الگو شاید زمانی که بدانیم سونامی سرطان پستان در ایران رخ داده است، بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. «سهیلا وحدتی بنا» دانش‌آموخته مهندسی برق از دانشگاه برکلی و پژوهشگر و کنشگر حوزه زنان است که سال‌هاست در آمریکا زندگی می‌کند. او اخیرا در راه‌اندازی سازمان غیرانتفاعی «پژوهش، یاری‌رسانی، آگاهی‌رسانی و معالجه (پیام) برای سرطان پستان» که به‌طور متمرکز روی «سرطان پستان» به‌ویژه در میان زنان ایرانی متمرکز است، مشارکت داشته است. به بهانه روز جهانی «اقدام برای سلامت زنان» با او درباره وضعیت سلامت زنان در ایران و فعالیت‌های این سازمان به گفتگو نشسته‌ایم:

کار خانگی زنان در پرتو تقسیم‌کار جنسی

این که در چه فرایندی کار خانگی به مرور به زنان محول و به تدریج به عنوان وظیفه ذاتی آنان قلمداد شده در حوصله این مقاله نیست. نکته قابل تأمل، چگونگی حفظ این الگو در شرایطی است که بسیاری از زنان در مقابل آن مقاومت کرده و گرایش بیشتری نسبت به کار بیرون از خانه نشان می‌دهد، ضمن آن که جامعه نیز به نیروی کار آنان در بیرون از خانه نیازمند است.

بررسی اجمالی مشکلات جنسی زنان

تمایلات جنسی یک زن همانند تمایلات جنسی در مردان، شامل طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های فیزیکی و تجربیات روانی است. تمایلات جنسی تنها محدود به عمل جنسی نمی‌شود. احساسی که نسبت به خود و یا دیگران دارید و احساسی که به رابطه جنسی و تجربیات گذشته خود دارید، همه و همه تمایلات جنسی امروزه شما را می‌سازد. احساس شما نسبت به شریک جنسی‌تان و ارتباطی که با او دارید قطعا بر روی احساس رضایت جنسی‌تان تأثیر می‌گذارد .

کلانتری جای وکیل زن نیست

بیشتر از ۸۰ سال از زمانی که اولین زن در ایران توانست لباس وکالت بپوشد گذشته است. خدیجه کشاورز، کاترین سعید خانیان و مهرانگیز منوچهریان سه وکیل زن هستند که از آن‌ها به عنوان نخستین زنان وکیل در ایران یاد می‌شود. «خدیجه کشاورز» در سال ۱۳۱۶ به عنوان نخستین زن، پروانه وکالت پایه دو خود را دریافت کرد. او دکترای حقوق از دانشگاه تولوز فرانسه دارد، همچنین گفته می‌شود هنگامی که وی درخواست پروانه وکالت داد، یک عضو کانون وکلا در آن دوره که تحت نظارت دادگستری بود، اعتراض کرد مبنی بر این که اگر قرار باشد زنی پروانه وکالت بگیرد من از ادامه شغل وکالت معذورم؛ اما رییس هیئت‌مدیره پروانه وکالت خانم کشاورز را صادر می‌کند. «کاترینا سعید خانیان»، وکیل سفارت شوروی به عنوان دومین وکیل زن ایرانی شناخته می‌شود که در ایران فعالیت زیادی نداشت؛ اما فعالیت‌های «مهرانگیز منوچهریان» در حوزه وکالت توانست راه را برای زنان وکیل دیگر باز کند. منوچهریان در سال ۱۳۳۶ هجری خورشیدی پروانه وکالت پایه یک دریافت کرد. او از اعضای کانون وکلای آن دوره بود در حالی که گفته می‌شود در آن زمان، زنان را در کانون وکلا نمی‌پذیرفتند. کتاب‌ها، جوایز و فعالیت‌های او در حرفه وکالت و حتی حضور در سیاست نامش را برای همیشه در تاریخ ایران ثبت کرده است. از آن زمان تاکنون زنان زیادی وارد حرفه وکالت شده‌اند به مناسبت یک می روز جهانی کارگر با «مرجان رستگار» وکیل پایه یک دادگستری که حدود ۶ سال است به عنوان وکیل فعالیت می‌کند، در مورد مشکلات زنان وکیل به گفتگو نشستیم.

تانک‌ها از این طرف آمدند/ تانک‌ها از آن طرف رفتند/ تانک‌ها بوی لیلا می‌دهند![۱]

لیلا فرمان

آن چه در پی می‌خوانید مصاحبه معصومه زمانی با لیلا فرمان، کنشگر حقوق زنان کرد و به‌ویژه ایزدی است. فرمان تز دکترای خود را با موضوع «مرکزیت زدایی و درگیری‌های قومی؛ مسئله‌ی کرد در ترکیه» در آگوست ۲۰۱۴ منتشر کرد. او ده سال است به‌صورت داوطلبانه در رابطه با مسائل ایزدیان کار می‌کند و از «خانه‌های ایزدیان» در آلمان حمایت می‌کند. فرمان در تابستان ۲۰۱۴ رئیس مشترک «فدراسیون انجمن‌های ایزدی» شد که یک سازمان بین‌المللی حمایتی متشکل از حدود شصت انجمن و گروه است.

کاشتن برنج؛ دِرو کردن رنج

در استان گیلان –برخلاف اکثر حوزه‌های کشاورزی کشور- زنان مستقیما در تولید کشاورزی و مزرعه‌داری مشارکت می‌کنند. گستردگی حضور زنان در فعالیت‌های کشاورزی به‌ویژه شالیکاری (بیجارکاری) اهمیت بررسی و پرداختن به وضعیت آنها را تبیین می‌کند. به همین منظور در آستانه روز جهانی کارگر با یک زن شالیکار در روستای «نرکه» شهرستان املش به گفتگو نشستیم تا درباره شرایط کاری دشوار این زنان صحبت کنیم. در ادامه برای بررسی وضعیت سلامت این زنان با پزشک روستا نیز مصاحبه کوتاهی انجام دادیم.

زنان، نیروی کار فرعی

بیدارزنی: نشست «روایت های زنانه از کار» یکشنبه ۱۲ اردیبهشت ماه به مناسبت روز جهانی کارگر توسط گروه بیدارزنی با همکاری  موسسه رحمان در محل این موسسه برگزار شد. در این مراسم مجری ابتدا به وضعیت زنان شاغل در جامعه اشاره کرد و سپس تریبون را به سخنرانان سپرد تا تجاربشان را روایت کنند. سخنران… ادامه خواندن زنان، نیروی کار فرعی

گفتمان غالب جنسیتی در بازار کار پس از انقلاب ۱۳۵۷

حاکمیتِ کنترل بر بدن و زندگی زنانه، از اصول اساسی ایدئولوژی اسلامی است. از همه ظرفیت‌های جامعه مدنی برای خلق هژمونی خود استفاده کرده است. دولت، همه مراکز قانونی و آموزشی را به همراه همه ابزار خشونت در کنترل خود دارد. در سال‌های اولیه بعد از ۱۳۵۷، نفوذ این هژمونی در یک کشور اسلامی مشروعیت را برای دولت به همراه آورد؛ اما در سال‌های اخیر، این ایدئولوژی نفوذ و مشروعیت خود را تا حدی از دست داده است.

دورخیزی دیگر برای حذف زنان از بازار کار

در نگاه اول، قوانینی همچون «کاهش ساعت کاری زنان شاغل با شرایط خاص» قوانینی سخاوتمندانه که قرار است به بهتر شدن وضعیت زندگی زنان منتج شوند، به نظر می‌آیند؛ اما در عمل – همان‌گونه که پیش‌تر در ارتباط با بحث استفاده از مرخصی‌های پس از زایمان و اخراج زنان از سوی کارفرمایان خود به آن اشاره شد- این سیاست‌های ناکارآمد (به دلیل نبود زیرساخت‌های لازم) با پررنگ‌تر کردن نقش‌های سنتی زنان و با افزایش بار مسئولیت بر دوش زنان در خانواده از یک‌سو و از سوی دیگر با حذف زنان از بازارهای رسمی اشتغال به دلیل عدم تمایل کارفرمایان به استخدام نیروهای نیمه‌وقت (در نبود حمایت‌های مؤثر مالی و تشویقی دولتی) عملاً زنان را با تبعیض و خشونت‌های مضاعف چه در محیط خانواده و چه در بازارهای غیررسمی اشتغال که در آن زنان مجبور به کار با ساعات کاری طولانی و حداقل درآمد هستند، سوق خواهند داد.