دایره تنگ رد صلاحیت حتی زنان خودی را هم بر نمی تابد

لیلا اسدی

تا قانون خانواده برابر: کمتر از 15 روز به برگزاری انتخابات مجلس نهم مانده است. در حالی که فضای سیاسی و اجتماعی کشور در التهاب فشار ناشی از تحریم های سیاسی و اقتصادی، خطر حمله و تهدید جنگ، تحولات منظقه از جمله اعتراض های مردمی در سوریه که انگار سرنوشت آن با تقدیر ایران رقم می خورد و نگرانی های ناشی از حضور مجدد گروه های افراطی اسلامگرا در بهار عربی به سر برد. اگرچه دولت و حاکمیت تلاش می کنند که بر هیجان مردم برای حضور در انتخابات بیفزایند اما جو عمومی بدبینی و نارضایتی ها بیشتر از آن است که این لطایف الحیل بتواند هیجان مردم را برای حضور در انتخابات برانگیزد.ثبت نام کاندیداتوری مجلس در 3 دی ماه رسما زنگ آغازی شد برای فعالیت و یارگیری افراد و گروه های متعددی البته عموما در یک خط و مشی فکری مسلط و موافق که به ارائه لیست یا تشکیل ائتلاف های سیاسی پرداخته اند و بیش از همه اصولگرایان اند که با ترسیم مرزهای اختلاف باریک و البته گیج کننده، عرصه انتخابات این دوره مجلس را آماده می کنند. به ویژه این که احزاب اصلاح طلب هم تکلیف شان از قبل با پلمپ دفاتر یا انحلال حزب مشخص شده است؛ برخی پیش از ثبت نام اعلام کردند که در انتخابات شرکت نخواهند کرد، بعضی موضع تحریم و برخی موضع سکوت را اختیار کرده اند که یا رهبر حزب شان در حصر خانگی است یا اعضای حزب دوران محکومیت را در زندان سپری می کنند.[1]

نسبت حضور زنان در انتخابات، برنامه و سیاست های حزبی و موانع و مشکلات قانونی، سیاسی و اجتماعی آنها همانند سایر دوره های انتخابات قابل بررسی است. این بار اما شاید تفاوت بیشتری با دوره های قبل محسوس باشد، که فعالین زن بیشتر از هر زمانی تحت فشارهای سیاسی و امنیتی بوده اند، لایحه حمایت از خانواده هنوز به سرانجام نرسیده است و برنامه های نمایندگان مجلس در دوره هشتم کمترین بازتابی از دغدغه های زنان داشته؛ که بیشتر می توان گفت تبعیت و دنباله روی از سیاست های مردان نماینده بوده است. در میان انواع فشارهای اجتماعی و سیاسی که در طول سال های اخیر نه تنها بر فعالان زن که بر عموم زنان جامعه در قالب طرح های امنیت اجتماعی تحمیل شده، موضع زنان نماینده معمولا سکوت، انفعال یا پذیرش بوده است تا استفاده از قدرت نمایندگی خود.

حالا دوباره تنور انتخابات گرم است و این زنان به صف آرایی و در واقع دنباله روی از سیاست های حزبی و درون حزبی احزاب خود می پردازند. فعالان زن مستقل هم سکوت پیشه کرده اند. نه تنها با توجه به شرایط موجود امیدی به افزایش تعداد نمایندگان زن در مجلس آینده نمی رود بلکه انتظاری هم از نمایندگان زن دوره نهم وجود ندارد که بتوانند در برداشتن باری از مسائل و مشکلات زنان جامعه کمک رسان باشند که اگر شر نرسانند، خیرشان پیشکش باد.

کرسی هایی که بیشتر از قبل خالی از نمایندگان زن می شوند

بر اساس اعلام وزارت کشور از میان پنج هزار و ۳۹۵ ثبت نام کننده، چهار هزار و ۹۶۷ نفر مرد و ۴۲۸ نفر زن هستند. در حالی که در انتخابات مجلس هشتم در سال ۱۳۸۶ حدود 7200نفر ثبت نام کرده بودند که از آن تعداد شش هزار و ۶۰۰نفر مرد و۵۹۰ نفر زن بودند. مقایسه آمار این دوره با دوره هشتم نشان می دهد، تعداد ثبت نام کنندگان در انتخابات مجلس آینده، نزدیک به ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است. البته عده ای قانون داشتن مدرک تحصیلی بالاتر از لیسانس را در کاهش تعداد ثبت نام شدگان موثر دانسته اند.

امسال زنان اصلاح طلب به دلیل تحریم انتخابات با یا بدون موضع گیری صریح حضور ندارند. در واقع با عدم حضور زنان اصلاح طلب در عرصه انتخابات کنونی، انگار عرصه رقابت تنها در اختیار زنان اصولگرا در آمده است. هم اکنون زنان اصولگرا هستند که مانند مردان متعلق به این طیف فکری یکه تاز شده اند.

مروری بر اخبار منتشره تا کنون هم نشان می دهد که در میان زنان اصولگرا موضوع قابل توجهی در این دوره نه از نظر تعداد زنان کاندید شده یا از نظر حضور چهره های جدید وجود ندارد. دو ماه قبل اولين همايش بانوان اصولگراي جبهه متحد با حضور چهره های شاخص این گروه سیاسی- چهره هایی که بیشتر در مواضع سیاسی و اعتقاد به نظام همسو هستند نه از جنبه در نظر گرفتن منافع و برنامه های زنان- و حضور نمایندگان زن فعلی مجلس با عنوان “زن، بصيرت و ولايت‌مداري” برگزار شد. [2]مریم بهروزی – که دو روز قبل به دلیل ابتلا به بیماری سرطان درگذشت- دبیرکل جامعه زینب در همین روزها اظهار داشت: ما با 7 حزب زنان اصولگرا در ارتباط هستیم. زنان اصولگرا در انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی از سیاست‌های جبهه متحد اصولگرایان به رهبری جامعتین پیروی خواهند کرد و افزود که برای افزایش تعداد زنان در لیست اصولگرایان و به تبع آن افزایش تعداد زنان در مجلس آینده تلاش می کند. اما این طرح به گفته زهره الهیان مغایر با قانون بود، چرا که بر اساس قانون نمی توان سهمیه ای را برای انتخابات تعیین کرد اما با مشورت نمایندگان تصمیم گرفته شد که از طریق کارکرد احزاب و گروه ها حضور زنان را در فهرست انتخابات آینده دنبال کنیم.

طرح [3] توسط کميته تحقيقات و مطالعات جامعه زينب (س) و احزاب زنان اصولگرا تهیه شده بود و طي نامه‌اي خطاب به رييس مجلس شوراي اسلامي سازوکاری را برای افزايش تعداد زنان در مجلس شوراي اسلامي ارائه کرده بود. عفت شریعتی که معاون پارلمانی دبیر کل جامعه زینب نیز هست تلاش کرد تا از نمایندگان مجلس برای موافقت با این طرح امضا بگیرد، اما به نتیجه نرسید.

در ابتدای نامه ای که همراه با ارسال طرح، خطاب به رئیس مجلس نوشته شده بود آمده بود که: “خداوند را سپاسگزاريم که نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران در همه زمينه‌ها در مجامع بين‌المللي سربلند و افتخارآميز حضور داشته و دارد، به استثناء اندک بودن نمايندگان زن در مجلس شوراي اسلامي که در کنفرانس‌ها و كنگره‌ها و مجامع بين‌الملل زير سوال مي‌باشد. اين امر تا جايي است که ايران در اين ارتباط در رده يک کشور به آخر مانده قرار گرفته است و موجبات سرشکستگي و نقطه ضعف نظام مردم سالاري ديني شده است. دولتمردان و به ويژه نمايندگان مجلس به اين مساله مهم اذعان دارند، و اين نقطه ضعفي است که حقيقتا بر فرهيختگان و دلسوزان نظام پوشيده نيست“.

سوال این است که در طول سال های اخیر در کدام حوزه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جایگاه ایران با کمی تخفیف نه در پائین جدول که فقط اندکی قابل توجه بوده است؟

تهیه کنندگان طرح سپس با استناد به سخنان رهبر در این نامه اظهار داشتند: مقام معظم رهبري در ديدار جمعي از زنان نماينده فرمودند: “به سمتي برويد که تعداد زنان نماينده بيشتر شود و زناني صاحب انديشه به مجلس راه پيدا کنند و به دست و افواه ديگران نگاه نکنند.” و نيز به مناسبت روز زن فرموده‌اند:بر همين اساس پیشنهاد مي‌شود:”از شهرها و مراکز استاني با بيش از 2 نماينده در مجلس شوراي اسلامي يک زن، شهرهايي که تعداد نمايندگانشان به 5 و يا بيشتر مي‌رسد 2 نماينده زن، و از شهر تهران 10 زن به مجلس شوراي اسلامي راه يابند.”

اما طرح مغایر قانون تشخیص داده شد. چندی بعد نیز اخبار از رد صلاحیت شدن مریم بهروزی رئیس جامعه زینب، سهیلا جلودار زاده و فاطمه آجرلو در میان 35 نماینده رد صلاحیت شده توسط هیئت های اجرایی، خبر دادند. البته خانم آجرلو خبر رد صلاحیت شدن خود را تکذیب کرد.[4] با این حال علیرغم تشکیل کمیته بانوان جبهه متحد اصولگرایان با نمایندگانی از طیف های مختلف اصولگرا، تنها 5 کاندیدای زن در فهرست نهایی جبهه متحد اصولگرایان قرار گرفتند: زهره طبیب زاده، زهره الهیان، الهام امین زاده، فاطمه رهبر و لاله افتخاری[5]. نه نام مریم بهروزی و نه عفت شریعتی در میان آنها به چشم نمی خورد.

حالا قرار است نشست نامزدهای زن اصولگرا در روزهای آینده برگزار شود، در حالیکه به گفته زهره الهیان نماینده فعلی و کاندیدای آینده دور بعدی مجلس، بررسی لایحه حمایت از کودکان و تشکیل کمیسیون زنان و خانواده از برنامه های آینده مجلس است. وی در مصاحبه ای اخیرا اعلام کرده است که زنان اصولگرا انتظار دارند که تعداد نمایندگان در دور آینده بیش از 8 نفر باشند.[6]

در لیست 20 نفره جبهه ایستادگی هم 4 زن شامل: طاهره صاحب الزماني، دکتر ايراندخت فياض، دکتر لاله افتخاري و فرشته محمد علي حضور دارند. فهرست اولیه نامزدهای حامیان دولت در تهران شامل ایراندخت فیاض، فاطمه رهبر، فاطمه آلیا و طیبه صفایی است.

همین نسبت کم تعداد زنان به مردان را می توان در لیست 30 نفره کاندیداهای اصولگرا در مشهد یافت که تنها 4 زن حضور دارند. البته در میان کاندیداهای زن، دو زن دیگر با تکیه بر اعتبار خانوادگی شان کاندید شده اند: زهره لاجوردی فرزند اسدالله لاجوردی، تحت حمایت جبهه پایداری و آناهیتا قربان شیرودی فرزند شهید شیرودی.

در اصفهان تاکنون تنها نام نیره اخوان به چشم می خورد که همراه با همسرش – حسن کامران- با حضور در مجالس مختلف از جمله نماز جمعه و جماعت، جلسات تفسیر قرآن، مراسم افطاری و ...از همین حالا و قبل از شروع فرآیند تبلیغات مشغول جمع آوری آراء توده مردم است. نشست کاندیداهای زن اصولگرا در روزهای آینده برگزار خواهد شد. اگرچه نه امید چندانی به تغییر حداقل در میان فعالان اجتماعی و سیاسی وجود دارد و نه چشم داشتی به زنانی که در دوره هشتم مجلس به نوعی دیدگاه ها و فعالیت آنها در محک آزمون فعالان زن قرار گرفته است.

زهره الهیان چندی پیش در پاسخ به این پرسش که علت کاهش حضور زنان در فهرست جبهه متحد اصولگرایان را چگونه ارزیابی می کنید، گفته بود: “در خصوص حضور زنان در فهرست اصولگرایان از ماه ها پیش جلساتی را با برخی از چهره های اصولگرا برگزار کرده ایم و بر حضور زنان در فهرست انتخاباتی تأکید کردیم. همچنین دوستان نظر مساعد خود را اعلام کردند و جبهه متحد طی نامه ای به استان ها اعلام کرد که اگر در استانی بانوان توانمند و با تجربه سراغ دارند آن را معرفی کنید.البته حضور ببیشتر زنان به مرحله ثبت نام نامزدها بر می گردد، متأسفانه نقطه ضعفی که در برخی از خانم ها دیده می شود، آن است که آنها انگیزه لازم را برای حضور در این عرصه ندیده اند“.

باید پرسید به نظر شما این نقطه ضعف از کجا نشأت می گیرد؟ آیا وقتی دایره تنگ رد صلاحیت ها، زنانی مانند مریم بهروزی را هم بر نمی تابد، می توان امیدی داشت که زنان حتی مستقل و نه از طیف های به زعم برخی مخالف یا خارج از نظام با وجود فضای ترس و ناامیدی حاکم بر جامعه وارد انتخابات شوند؟ آیا این زنان خود کارنامه حداقل قابل قبولی به جای گذاشته اند تا بتوان بذر اصلاح و تغییر را در میان زنان و نسبت به آینده مسائل زنان پاشید؟ آیا به طور مثال اصلاح قانون ارث و یا تکلیف تابعیت فرزندان زن ایران با مرد خارجی به راستی از هدف پیشبرد مسائل زنان نشأت گرفت یا این که زنان نماینده تنها تابع و دنباله روی سیاست هایی بوده اند که تنها نمایندگان مرد تعیین می کرده اند یا اینکه مانند همین طرح افزایش نمایندگان زن از بالا و به صورت فرمایشی دیکته می شود؟ اگر نه چرا هنوز فراکسیون زنان نماینده در مجلس نتوانسته اند تصویب لایحه حمایت از خانواده را با در نظر گرفتن همه تلاش ها و چانه زنی های فعالان زن و در نظر گرفتن منافع زنان به سرانجام برسانند. بنابراین در شرایطی که معیار مقبولیت کاندیداها را سران احزاب به شدت سنتی و محافظه کار تعیین می کنند، آیا با وجود گفتمانی در محکومیت فتنه 88 و مبارزه با اهداف دشمنان انقلاب که در گفتگوهای خبری خانم الهیان و فاطمه رهبر و نه تمرکز بر مشکلات و مسائل زنان کشور هم به چشم می خورد، می توان امیدی به تغییر داشت؟

هنوز لیست کامل کاندیداهای همه احزاب منتشر نشده است تا بتوان برآورد دقیقی از میزان مشارکت زنان در انتخابات مجلس نهم داشت اما آنچه از حواشی مربوط به انتخابات بر می آید، از کاندیداهایی همچون زهره طبیب زاده که کارنامه فعالیتش در ریاست مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری روشن است، بعید به نظر می رسد که زنان مجلس آینده بتوانند اولا تعداد بیشتری از کرسی ها را در اختیار بگیرند و از سوی دیگر دنباله روی سیاست های مذبذب یا تعیین شده از سوی مردسالارهای زن ستیز نباشند. مشتاقم بدانم که وقتی کوچک زاده در مجلس از صیغه به عنوان لذتی برای مردان دفاع می کرد، زنان مجلس کجا بودند؟



[1][http://www.tabnak.ir/fa/news/202501/% –>http://www.tabnak.ir/fa/news/202501/%25%20%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-]

[2][http://isna.ir/isna/NewsView.aspx?ID=News-1931954->http://isna.ir/isna/NewsView.aspx?ID=News-1931954]

[3]پيشنهاد احزاب زنان اصولگرا جهت افزايش تعداد زنان نماينده در مجلس، ایسنا

http://news.gooya.com/politics/arch…

[5][http://jebhemottahed.ir/vdcebz8zijh8o.9bj.html->http://jebhemottahed.ir/vdcebz8zijh8o.9bj.html]


[6][httpnv://jebhemottahed.ir/vdch.znzt23nkvftd2.html->http://jebhemottahed.ir/vdch.znzt23nkvftd2.html]

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

کردستان؛ میدان مبارزه علیه قتل زنان و قتل‌های ناموسی در سال‌های اخیر

گفتگوی نوشین شادکام با اوین مصطفی‌زاده
در سال‌های اخیر پرداختن به قتل زنان در سطح رسانه‌های کُردی و مبارزه زنان فعال با آن بیشتر شده و منجر گردیده موارد بیشتری...

خشونت سیستماتیک آکادمیک: حذف زنان در پایان‌نامه‌ها در نظام دانشگاهی ایران

ط. ن . ح، پژوهشگر حقوق و برابری جنسیتی، حقوق و مطالعات زنان
در محیط‌های دانشگاهی با روش نرم، به تثبیت ساختار خشونت‌آمیز علیه زنان و استعمار فکری آنها می‌پردازند و با حذف صدای آنها و علمی...
برای نوامبر نارنجی؛ تلاش برای پایان دادن به خشونت علیه زنان

یک ماه، سی‌ بزنگاه: زن؛ بزه‌دیده‌ای همیشه متهم!

مهسا غلامعلی‌زاده
بیدارزنی: در سال ۱۹۹۹ سازمان ملل متحد، ۲۵ نوامبر را به صورت رسمی، روز پایان دادن به خشونت علیه زنان اعلام کرد. به همین...

نوشته‌های مرتبط

کردستان؛ میدان مبارزه علیه قتل زنان و قتل‌های ناموسی در سال‌های اخیر

گفتگوی نوشین شادکام با اوین مصطفی‌زاده
در سال‌های اخیر پرداختن به قتل زنان در سطح رسانه‌های کُردی و مبارزه زنان فعال با آن بیشتر شده و منجر گردیده موارد بیشتری...

خشونت سیستماتیک آکادمیک: حذف زنان در پایان‌نامه‌ها در نظام دانشگاهی ایران

ط. ن . ح، پژوهشگر حقوق و برابری جنسیتی، حقوق و مطالعات زنان
در محیط‌های دانشگاهی با روش نرم، به تثبیت ساختار خشونت‌آمیز علیه زنان و استعمار فکری آنها می‌پردازند و با حذف صدای آنها و علمی...
ردگیری دلارها، نقشه‌نگاریِ فمینیسم استعماری:

تأمین مالی تعلیم «دموکراسی» برای زنان در عراق توسط آمریکا

شهرزاد مجاب، برگردان: ارغوان شریفی
من با رد فمینیسم استعماری ایالات متحده، بر این باور هستم که یک چارچوب فمینیستیِ ضدامپریالیستی باید ظلم و زن‌ستیزی مردسالارهای بومی یا ملی...

افزایش ازدواج کودکان در سایه قوانین

ژینا مدرس گرجی
بیدارزنی: بر پایه آمار منتشر شده از سوی اداره ثبت احوال کشور در تاریخ ۲۳ مهرماه ۱۴۰۰ در شش ماه نخست امسال ۷۹۱ کودک...