{پیک سبز (فریده علوی): سه سال پیش برنامه ای با نام “اردی بهشت” از کانال چهار صدا و سیما پخش شد که خیلی ها را متعجب کرد. در بحبوحه ای که بیشتر سریال ها چند همسری را ترویج می کردند و زنان در نقش های منفعلانه به تصویر کشیده می شدند؛ برنامه ی اردیبهشت با رویکردی واقع نگر و نقادانه درباره مسائل زنان شروع به کار کرد. توران ولی مراد سازنده و مجری این برنامه با کارشناسان حوزه زنان به گفتگوهای چالشی پرداخت. ولی مراد در بسیاری از قسمت های اردی بهشت به طور مستقیم و یا غیر مستقیم به لایحه حمایت از خانواده پرداخت. برنامه هایی را که به این لایحه اختصاص داد ؛ کارشناسان اشکالات را مطرح کردند و کسانی که از پست های مختلف آمدند در مقام دفاع از لایحه برآمدند.

ازدواج مجدد مردان و داستان لایحه حمایت از خانواده از آن سال تا کنون هنوز داغ است . زنان از طیف های مختلف فکری در اعتراض به این قانون به مجلس رفتند، پیشنهادهایشان را به مجلسیان ارسال کردند اما ظاهرا نمایندگان مجلس بعد از گذشت چند سال و با وجود این همه تلاش زنان برای حذف قانون چند همسری، دوست ندارند زنان درباره موضوعی که مربوط به خودشان است اظهار نظری بکنند. ولی مراد که امروز سایت ایران زنان (www.iranzanan.com) را اداره می کند به سوالات ما درباره قانون چند همسری پاسخ می دهد و تبعات به تصویب رسیدن چینین قانونی را به تصویر می کشد. اینکه خانواده ایرانی در معرض تباهی است:}

{{خانم ولی مراد! به عنوان اولین سوال می خواهم بدانم در گیر و دار این همه مشکلاتی که جامعه در شرایط کنونی دچار آن است چرا این همه بر تصویب چند همسری اصرار می شود؟}}

واقعا سوال به جایی است. اگر حرفی از گذشته هم نزنیم در این سه دهه زنان نقش مهمی هم در خانه ها و هم اجتماع داشته اند. خانواده ها را با همه مشکلات ریز و درشت موجود، مکان امن و آرام نگه داشتند هر چند خودشان تحت فشار بودند و با کمبودها ساختند. حالا چه طور شده در شرایط حساس کنونی که جامعه به شدت محتاج وحدت است این گونه زنان را در مقابل می خواهند؟ کدام فکر و جریان به دنبال این است که به باور زنان بنشاند که دست از وفاداری بردارید و به فکر خودتان باشید چون ما نظام را و خانواده را مردسالار می خواهیم. به نفع چه جریانی است که زنان را تحریک و بلکه ناامید کند و به زنان بگوید ما با شما سر دشمنی داریم، شما خود ببینید چه باید بکنید؟ این سوالی است که جدا پاسخ می خواهد.

{{اما شما هنوز جوابی نداده اید. به نظر شما کدام تفکر است که می خواهد چند همسری را رواج دهد؟}}

نه فقط رواج چند همسری که این مشکل اساسا “نگرشی” است. نگرش نسبت به زن هنوز به مسیر صحیح نچرخیده. هنوز زن را ابزاری در خدمت می بینند و می خواهند. هنوز نگاهشان نسبت به زن نگاه انسان فرودستی است که وجود دارد که در خدمت باشد. بر خلاف نگاه اسلام که زن را انسان مستقل صاحب رای و اندیشه و انتخاب و تصمیم گیری می بیند نگرش نسبت به زن در این جامعه هنوز اسلامی نیست. این تفکر مخصوص یک فرد و یک جناح و یک جریان نیست. که البته در افراد و جریان های مختلف کمرنگ و پررنگی دارد. یک مشکل فرهنگی است که در تمام دنیا به شدت ترویج می شود. ببینید تولیدات فرهنگی غربی چه گونه زن را ابزار جنسی می بیند، این جا هم به نوعی دیگر. آن جا زن را ابزار جنسی در خدمت جمع می خواهد این جا ابزار جنسی در خدمت فرد. متحجرینی که برای خود حقوق بیشتر قائلند برای زنان هم هیچ حقی قائل نیستند.

کسانی که به دنبال ترویج ازدواج مجدد هستند گمان می کنند که ترویج بهره برداری از زن های دیگر، خوشی و تفریح و شادکامی است. این تصور غلط است. خوشی عشقی است که از جوانی با همسری که همه تلخی ها و شیرینی ها را با هم شریک بوده اند تجربه کرده اند. انسان جفت می خواهد نه موجودی برای جفتگیری. بین این دو تفاوت هست. جفت انسان کسی هم شان انسان است که از ابتدا با هم یکی شدند در روح و جسم. ازدواج خودش یک مخلوق است که متولد می شود. مردی که به دنبال ازدواج های دیگر می رود این مخلوق را می کشد. عشق را می کشد. انسان نه فقط بدنش را که روحش را با همسرش شریک می شود و این دو روح با هم یکی می شوند و همه نیازهایشان را با هم برآورده می کنند و دراین مسیر سال ها سپری می کنند. مردی که دنبال ازدواج های دیگر می رود روح خودش را از داشتن جفت محروم می کند. خداوند همه چیز را جفت آفرید و هر انسان هم فقط یک جفت می تواند داشته باشد. ازدواج موقت و مجدد یعنی تنهایی بیشتر مردان.

{{- بیشتر زنان با قانون چند همسری مخالفند. پس زنان مجلس کجا هستند؟}}

در این ارتباط به چند گزینه می توان فکر کرد که البته بدیهی است منظور همه نیستند. هر گزینه می تواند به یکی از زنان در مجلس صدق کند یا اصلا کسی باشد که هیچ گزینه ای شامل حالش نشود.دسته اول آنانی هستند که ترجیح می دهند در این خصوص چیزی نگویند و ساکت باشند یا اطلاعات و سوادشان به آنها می گوید که باید از ترویج ازدواج مجدد دفاع کرد. موضعگیری آن ها نگرش و توانمندی آن ها را نشان می دهد. یا ممکن است سواد و شناخت کافی از مسائل روز نداشته باشند و برای به دست آوردن توضیحات کارشناسی هم تلاش چندانی نمی کنند و لزومی هم برای این کار نبینند. همچنین برخی از آنها سواد اسلامی اش سواد فقهی نیستد و از گفته ها و عملکرد گذشته های دور یک چیزی شنیده یا خوانده و بدون توجه به شرایط اجتماعی، خانوادگی و سایر شرایط و تصور می کنند به اسم اسلام با ترویج تعدد ازدواج های مردان متاهل یک حکم اسلامی را زنده می کنند. سواد قرآنی شان حتی اگر دکترا هم داشته باشند در حد روخوانی است.

در این جا لازم است جهت اطلاع یک توضیح بدهم ؛این که در اسلام تعدد زوجات یک امر مباح است نه واجب، و علامه طباطبایی در تفسیر المیزان در ذیل آیه مربوطه تصریح دارند که در امر مباح “حاکم اسلامی می تواند مردم را بدان امر دهد یا بازدارد و در این باره تصرف کند… اگر اسلام حاکمی پیدا کند او می تواند مردم را از این ستم هایی که به نام تعدد زوجات و چیزهای دیگر انجام می دهند بازدارد”. ولی این نمایندگان مدام می گویند حکم خدا ، در حالی که دستورات اسلام به صورت مجموعه است که به هم ربط دارند و با واجب و مستحب و حرام و مکروه و مباح تبیین می شوند. از این ها باید پرسید “ازدواج مجدد” مگر واجب است که حکم خدا باشد؟ در قرآن تک همسری اصل است.
یکی از دلایل حمایت زنان مجلس ،منافع شخصی و مصلحت شخصی است . زمان انتخابات لیست مجلس از بالا توسط آقایان و مردان در قدرت بسته می شود. خانم ها اگر بخواهند همچمنان حمایت این ازمابهتران را داشته باشند باید حرف هایی بزنند که آن ها می پسندند. اگر این باشد، در واقع باید گفت این دسته از افراد می دانند باید در مقابل قدرت بالادستی که حمایتشان کرده که به این جا برسند باید پاسخگو باشند نه به مردم.

{{- آیا شما تا کنون مذاکره ای با زنان در مجلس داشته اید؟ واکنش آنها چه بوده است؟}}

این حکایت چند ساله است. در ابتدا با نمایندگان خانم مجلس و دیگر خانم های صاحب منصب در این ارتباط صحبت ها داشتیم. شما که خاطرتان هست به برنامه تلویزیونی “اردی بهشت” از ابعاد مختلف به لایحه می پرداختیم دعوتشان کردیم تا بیایند و با نظارت مردم نظراتشان را بگویند. می خواستم آنها در مقابل مردم قرار بگیرند و پاسخ دهند. مردم نه تنها غریبه نیستند بلکه بیشرین حق را دارند که بدانند این نمایندگان چه سرنوشتی را برای آن ها رقم می زنند. دفتر امور زنان صدا و سیما بیشترین تلاش را کرد تا برنامه از دست من در بیاید و با این که از دوستان من هستند در ارتباط با “اردی بهشت” من جز حمله از ایشان چیزی ندیدم. ما خانم های دارای سمت در مراکز مختلف و خانم های نماینده مجلس را به نشست های خصوصی دعوت کردیم ولی از بیشتر آن ها، جز فاصله گرفتن و تقابل چیزی ندیدیم. شاید در جلسات خصوصی و در صحبت های دوستانه چیز دیگری بگویند، با ما همنوایی و برای زنان اظهار دلسوزی کنند و از مشکلات زنان بگویند ولی چه سود؟ در بلندگوها و فعالیت های رسمی جز مخالفت و تقابل با خودمان از آن ها چیزی ندیدیم و نمی بینیم. جالب است که بهره تلاش های ما را هم می برند. وقتی ما برای ارتقاء جایگاه و امکانات در دست زنان حرف می زنیم بهره خودشان را می برند. خیلی که لطف می کنند سکوت می کنند. فعال ترها و حرف بزن ترهایشان در رسانه ها “برچسب ها”یشان را هم به ما زدند و می زنند.

{{مثلا چه بر چسب هایی؟}}

اجازه بدهید نگویم. از گفتنش چه سود؟ به علاوه این که هر کدام جای صحبت دارند.

{{نقش زنان در جامعه ایران چیست که اینگونه موقع قانون گذاری به ویژه تصویب قوانینی مربوط به خود زنان، فراموش می شوند؟ }}

باید توجه شود در چه جامعه ای چه چیزی ترویج می شود. امروز در جامعه ما خانواده چه گونه شکل می گیرد، چه گونه قوت پیدا می کند، چه گونه تداوم؟ نقش زن در خانه ها چیست؟ ما از جامعه قبیلگی حرف نمی زنیم. از جامعه ای که زن ها باید پسر به دنیا می آوردند تا قبیله جنگجو داشته باشد. ما از جامعه ای حرف می زنیم که زن هم در خانواده و هم در جامعه نقش اساسی دارد. خانواده ای که اگر نگوییم زن در شکل گرفتن آن نقش بیشتری از مرد داشته نقش کمتر از او هم نداشته. زنان همه توان مالی و کاری خود را به علاوه گذشت و فداکاری و ایثار یعنی ازخودگذشتگی را به میان می آورند و بسیاری از کارهایی را به عهده می گیرند که اصلا مسولیت آن ها نیست تا خانه ها شکل بگیرد. با این اوصاف نمی توان به وقت قانونگذاری زنان را در خانه ابزار دید. این دو با هم نمی سازند. نمی شود زن در خانه نقش اساسی و محوری داشته باشد بعد قانون او را ابزاری بی قیمت ببیند. وقتی که قانون با واقعیت جامعه نساخت تباهی می آورد. آهنگ ناهامنگ هم حتی نیست، هر کدام به یک سوی مخالف هم می کشند.

امروز جامعه به شکل جمهوری اداره می شود یعنی زنان صاحب نظر، تصمیم گیری، انتخاب و اختیار هستند. همه ابعاد جامعه اعم از حقوقی و فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و خانوادگی باید با هم تناسب داشته باشند. زن یک انسان با حقوق کامل انسانی است که باید در همه زمینه ها همین گونه دیده شود و ارتباط با او بر همین مبنا باشد. عدم تناسب چهره ای کاریکاتوری و ناهماهنگ و ناهمگون می سازد. ناهماهنگی با نظام خلقت سازگار نیست و سرنوشتی جز نابودی ندارد.

{{-گفته می شود با تصویب چند همسری بنیان خانواده متزلزل می شود. مصداق ها ی این تزلزل کدامند؟}}

ازدواج مجدد مرد، یعنی قرار گرفتن خانواده در معرض ناامنی و خشونت خانگی و این یعنی خانواده دچار آسیب و خطر. تحقیقات نشان می دهد که بسیاری از طلاق ها به دلیل عدم سلامت ارتباطات جنسی در خانواده است. تصویب این قانون تاثیر خود را بر نگرش و گویش و عمل می گذارد. عملا تهدیدها و حمله ها حتی به شوخی نسبت به زنان در خانه ها رواج پیدا می کند که این امر به معنی بردن ارتباطات بین زن و مرد به سردمزاجی است.همچنین خودخواهی و از بین رفتن روحیه ایثار و فداکاری و گذشت که واقعا دوام خانه حاکم می شود. اصلا “مودت و رحمت” همین است که عیب طرف زندگی دیده و بزرگ نمایی نشود بلکه در مقابل نقطه ضعف های یکی را آن دیگری پوشش دهد. این دو خصلت “مودت و رحمت” را در خانه می سازد. با آسان سازی ازدواج مجدد مردان زنان هم می آموزند که آن ها هم باید خودخواه شوند و راه خود را در پیش بگیرند. این قانون به زنان می آموزد که همان طور که قرار است مردان به دنبال امیال و منافع خود باشند، زنان هم باید این گونه شوند. این یعنی نابودی اخلاق در خانه و نابودی خانواده. ازدواج مجدد مرد یعنی حمله رسمی مرد به توانایی جنسی زن. زنان برای مقابله با این حمله به دنبال راهی خواهند رفت که مردان پیش پای آنان گذاشته اند. با ازدواج مجدد امنیت زنان در ابعاد جنسی، جسمی، روحی، روانی، عاطفی، حقوقی، و مالی به خطر می افتد و متعاقب آن فرزندان هستند که صدمه می خورند. این ها همه یعنی نابودی خانه و خانواده. همچنین با قانونی کردن ازدواج مجدد مردان پسران و دختران جوان هستند که باید جریمه آن را بپردازند. دختران قبل از ازدواج باید گارد بگیرند و پسران قبل از ازدواج باید تاوان کار نکرده را بدهند. برای آن ها زندگی مشترک قبل از این تشکیل شود در معرض خطر جدید است.

{{خانم ولی مراد! آیا شما به تصویب نشدن ماده چند همسری راضی هستید؟ چرا که لایحه حمایت از خانواده ایرادات دیگری نظیر ازدواج موقت و مهریه را نیز دارد؟}}

ازدواج مجدد یا موقت فرقی نمی کند. قانون نباید به مردان متاهل اجازه بدهد که حریم زندگی خانوادگی را بشکنند. ازدواج خود یک حقیقت است که می تواند منبع خیرات و برکات و آرامش انسان ها و آرامش جامعه و پرورش سالم نسل های بعد که همان ملت هستند باشد. قانونگذار طبق کتاب خدا، قانون اساسی، سند چشم انداز باید خود را موظف بداند که از خانواده پاسداری کند و در جهت تحکیم آن بکوشد. ازدواج مجدد مردان متاهل به ناامنی، بی اعتمادی، آسیب های خانوادگی و در یک کلام تزلزل خانواده می انجامد. ممانعت از ترویج چند همسری یک موضوع است، ولی موضوع اصلی تصویب قوانین حمایتی از زنان است که باید انجام گیرد. خلاء های قانونی در این ارتباط باید برطرف شوند. قوانین موجود احتیاج به بازنگری دارند با نگاه قانونگذاران به زن به عنوان یک انسان مستقل با حقوق کامل انسانی. به علاوه سیاستگذای ها و فرهنگسازی هم در ارتباط با زنان باید سمت و سوی صحیح بگیرد که آن هم بر اساس قانون اساسی رفع تبعیض های ناروا از زنان است. هنوز خیلی راه باقی است.

{{-اگر تلاش های شما به نتیجه نرسید و چند همسری تصویب شد. گام بعدی شما چه خواهد بود؟}}

به هر حال زنان برای رسیدن به مطالباتشان باید دست به دست هم بدهند. اولین نیاز ائتلاف است و دوم ایستادن. خداوند می فرماید ان تنصروالله ینصرکم _ اگر خدا را یاری کنید خدا شما را یاری می کند- . یکی از اسامی خدا عدل است. عادل است. اگر برای رفع ظلم و تبعیض و برای برقراری و اجرای عدالت حرکت کنیم با هدف رسیدن به عدالت، در راه خدا کار کرده ایم و خدا ما را یاری می کند. ما مطالبات زنان را پی می گیریم و بسترهای کاری ما هم فرهنگی و حقوقی و اجتماعی است. طرح و تبیین خواسته ها و ملاقات ها قطعا در دستور کار است و افراد و نهادهای تاثیر گذار، مجراهای قانونی، و رسانه ها ابزارهای پی گیری های ما خواهند بود.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در تیترخوان زنان