چندی است که بحث بر سر افزایش جمعیت بالا گرفته است. بسیاری از مسئولین دولتی و کارشناسان از نگرانی برای کشور به دلیل رشد منفی جمعیت می گویند و فرزندآوری را تشویق می کنند. در همین میان، بسیاری از زوجین خواهان داشتن فرزند هستند و ناگهان متوجه می شوند یکی از آنها و یا گاهی هر دو دارای موانعی بیولوژیک برای باروری طبیعی هستند. آمار نشان می دهد این قشر کم هم نیستند. 15 درصد از زوجین دچار مشکلات ناباروری هستند و این یعنی از میان هر 100 زوج 15 زوج خواهان فرزند بوده و به شکل طبیعی قادر به داشتن آن نیستند.

به گزارش مهرخانه، مسئله درست از جایی شروع می شود که آنها به قدرت فرزندآوری خود شک کرده و برای انجام آزمایش مراجعه می کنند. هزینه های سرسام آور آزمایش و درمان، در کنار عدم وجود امکانات کافی در همه شهرهای ایران، آنها را با مخارجی رو به رو می کند که گاهی از ادامه درمان منصرف می شوند. شاید اگر دولت امکانات و تسهیلات لازم جهت درمان ناباروری را به همین 15 درصد زوج خواهان فرزند ارائه نماید، نه تنها دغدغه رشد منفی جمعیت منتفی شود، بلکه خانواده های زیادی را از فروپاشی و اختلافات خانوادگی نجات دهد.

هزینه های تشخیص ناباروری و درمان از چه قرارند؟
زوج های نابارور برای داشتن فرزند، باید جیبی پر پول داشته باشند. از همان گام اول مراجعه به کلینیک های تخصصی برای آگاهی از اینکه اساساً مشکل ناباروری دارند یا خیر، بسته به نوع آزمایش ها و کلینیکی که مراجعه کرده اند (اعم از دولتی یا خصوصی) باید حدود 150 تا 300 هزار تومان همراه داشته باشند. و این تازه اول راه است. راهی که اگر مشخص شود، ناباروری وجود دارد و درمان باید شروع شود، به بیمار می گویند خود را برای حدود 5_6 میلیون تومان در حالت معمول آماده کن!
همچنین سونوگرافی های طی دوره درمان که جهت کنترل و بررسی وضعیت باروری و بارداری شخص انجام می شود، تنها در همین مراکز قابل انجام است و دارای اشکال متعدد و قیمت های متنوعی از 24 تا 400 هزار تومان است. آزمایشات نیز دارای طیف قیمتی از 100 هزار تا 150 هزار تومان را شامل می شود. اما در کنار آزمایشات و سونوگرافی ها، مسئله اصلی خودِ درمان است. درمان ناباروری بسته به نوع مشکل دارای انواعی است که از مراحل ساده و اولیه شروع می شود و اگر به نتیجه نرسد، یکی پس از دیگری پیش می رود. همچنین در بسیاری از مراحل، خصوصاً مراحل اولیه، درمان نیازمند تکرار های چند باره است تا در یکی از دفعات به درمان مورد نظر جواب دهد و این یعنی قیمت یک نوع درمان برای اینکه به باروری منجر شود، باید در عدد 2 یا 3 ضرب شود.

برای بررسی هزینه های درمان در مراحل مختلف ابتدا به سراغ برخی از افراد درگیر با موضوع رفتیم و سپس مسئولین صندوق های برخی مراکز، تا حدودی از هزینه ها را بتوان محاسبه کرد. مینا 26 ساله و در حال درمان است. می گوید: “هزینه داروها همراه با آزمایش و مخارج جانبی در روش درمانی IUI طیفی از حدود 1 میلیون و 200 هزار تومان تا 2 میلیون و 500 هزار تومان را شامل می شود. و هزینه های عملIVF ، همراه با داروها و آزمایشاتش در حدود 3.5 تا 5.5 میلیون تومان در می آید.
الهه 34 ساله که در حال حاضر به دلیل هزینه های زیاد درمان و عدم توانایی پرداخت هزینه ها، چند سالی است از درمان منصرف شده، در مورد هزینه ها اینچنین می گوید: “همسرم راننده ی تاکسی است و بیش از آنچه تا کنون خرج کرده ایم، امکان هزینه نداریم. از طرفی هیچ حمایت خاصی از طرف بیمه ای که هستیم انجام نمی شود و برای همین الان چند سالی است که از صرافت بچه دار شدن افتاده ایم. سال 86 حدود 1.5 میلیون تومان برای انجام 3 مرتبه IUI و حدود 2 میلیون تومان برای یکبار IVF انجام دادیم که هیچکدام نتیجه نداد. ظاهراً برای اثربخشی باید IVF دوباره تکرار می شد که برایمان مسیر نبود. 5 سال پیش، در طی کمتر از 2 سال حدود 5-4 میلیون تومان خرج کردیم و بی نتیجه بود. بعد از آن کلاً درمان را رها کردیم. حالا هم به خدا توکل کرده ایم و امیدمان به اوست.”

اما طبق گفته مسئولین صندوق برخی از مراکز درمانی که یکی خصوصی و دیگری دولتی بودند، محدوده قیمت ها در برخی از انواع روش های درمانی چنین است: 
1. IUI : از 200 هزار تومان تا 400 هزار تومان 
2. IVF : از حدود 2 تا 5 میلیون تومان
3. اهدا جنین : از 2 میلیون تومان در مراکز دولتی شروع می شود که البته در این مراکز، اهدای جنین دارای زمان انتظاری در حدود 7 سال است. یعنی کسی که امروز به دنبال فرزندآوری است و باید از این روش استفاده کند، در این مراکز 7 سال آینده بچه دار خواهد شد. مراکز خصوصی نیز بدون داشتن پرونده و کد در این زمینه اطلاعاتی نمی دهند.

لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی نیز جزو عمل های تشخیصی و درمانی در صورت شک به وجود کیست تخمدانی هستند و به بررسی مشکل کیست های تخمدانی و سوزاندن آنها در حالت نیاز پرداخته و از این طریق، امکان باروری طبیعی را برای زن فراهم می کند. این هر دو عمل که معمولاً توامان انجام می شود، دارای طیف هزینه ای از2 میلیون و 400 تا 6.5 میلیون تومان هستند.

همچنین تمام هزینه های مذکور، بدون محاسبه آزمایشات قبل از عمل و داروهای بعد از عمل و دیگر هزینه های جانبی بیمارستان ها و کلینیک ها است و در واقع کفِ هزینه های هر کدام از روش درمانی محسوب می شود.
نکته دیگر مربوط به عمل IVF می شود. در این عمل که با دریافت تخمک در عمل اول، جنین هایی تشکیل شده و در عمل دوم به بدن مادر منتقل می شود، تعدادی از جنین ها را با توجه به تعداد تخمک های دریافتی و سلامت جنین ها می توان به شیوه فریز کردن نگه داشت که هزینه فریز کردن هر جنین حدود 300 تا 400 هزار در هر سال است. این جنین ها تا حدود 30 سال امکان نگهداری و استفاده دارند. این کار برای این لازم و مفید است که در صورت عدم باروریِ اولین جنین انتقال یافته به بدن مادر و از بین رفتن آن، می توان از جنین های بعدی استفاده کرد و دیگر نیازی به طی همه مراحل عمل IVF نیست. این فرآیند که به نظر موضوعی جالب و بسیار کاربردی در علم پزشکی به شمار می آید، از منظر دیگری هم دارای اهمیت است. خانومی که در یکی از مراکز نشسته و به همین روش باردار شده، می گوید: این بچه دومم است که با استفاده از جنین های فریز شده اولیه ام در 3 سال پیش، دوباره باردار شده ام. فرزند اولم الان 2 ساله است.

نقش بیمه ها در این میان چیست؟
مسئول صندوق حسابداری پژوهشگاه رویان در زمینه میزان کمک بیمه ها به درمان ناباروری می گوید: “بیمه هزینه های نازایی را قبول نمی کند.” وی ادامه می دهد: “البته بعضی بیمه ها تا حدودی برخی هزینه ها را قبول می کنند مثل دارو. این برخی بیمه ها بیمه های تکمیلی چون بیمه طلایی فرهنگیان یا آتیه سازان جانبازان هستند. طبق گفته یکی از بیماران که خود تحت پوشش بیمه تکمیلی طلایی فرهنگیان است، این بیمه هزینه های عمل را تا 2.3 در یکی از مراکز خصوصی که طرف قراردادشان است، تقبل می کند، اما هزینه های دارو و آزمایشات را نه. همچنین بیمه های برخی بانک ها یا سازمان های دولتی چون نیروهای مسلح در صورتی که طرف قرارداد با کلینیکی که شخص به آن مراجعه کرده است باشند، هزینه های داروها را تا سقف مورد نظرشان می دهند و در مورد دیگر هزینه های عمل، آزمایشات، سونوگرافی و ویزیت دکتر را پرداخت نمی کنند. 
و همه اینها، تازه بیمه های تکمیلی و یا سازمان های دولتی است که از وضعیت به مراتب بهتری در زمینه پرداخت هزینه ها برخوردارند. اما دیگر بیمه ها همچون بیمه تامین اجتماعی که فراگیریِ زیادی هم در میان مردم و خصوصاً اقشار کم درآمد دارد، ظاهراً مسئولیتی در قبال هزینه های درمانی ناباروری ندارند و کسانی که در برخی مراکز دولتی خاص چون بانک ها یا نیروهای مسلح مشغول به کار نباشند یا امکان استفاده از بیمه های تکمیلی خاص را نداشته باشند (که تازه آنها هم با کلی اگر و اما تنها برخی از هزینه ها را تقبل می کنند)، معلوم نیست باید چگونه از پس هزینه های درمان ناباروری برآیند. در این جاست که به نظر می رسد داشتن فرزند از نظر نظام بیمه کشور ظاهراً به عنوان کالایی لوکس و تجملی در نظر گرفته می شود که ضرورتی برای خانواده ها نداشته و به همین دلیل دولت و بیمه ها نیز مسئولیتی در قبال آن ندارد.

نگاه مسئولین به هزینه های ناباروری و بیمه ها
هزینه های درمان ناباروری آن گونه که دکتر پارسا نژاد رئیس انجمن ناباروری ایران می گوید، باید دارای تعرفه های خاص و یکسان باشد که این طور نیست و به همین دلیل شاهد طیف های متعدد قیمتی هستیم. ایشان همچنین معتقد است که سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت در حال حاضر در حال تدوین یک نظام هزینه های درمان هماهنگ هستند و این موضوع در دست بررسی است.
عبدالرضا عزیزی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در زمینه نقش بیمه ها در پرداخت هزینه های درمان ناباروری معتقد است: به طور کلی به دلیل هزینه های بالای درمان نازایی، بیمه ها در این زمینه هزینه ای پرداخت نمی کنند، گرچه ممکن است در یک جزئیاتی برخی از بیمه های کمک هایی انجام دهند. همچنین ایشان در پاسخ به این سوال که آیا مجلس برای کمک به این قشر از خانواده ها و تخصیص بیمه و امکاناتی جهت درمان، برنامه ای دارد یا خیر، اظهار داشت: “خیر در حال حاضر برنامه ای در این زمینه وجود ندارد.”
همچنین رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نهم، حسینعلی شهریاری ضمن اشاره به عدم حمایت بیمه های درمانی از مشکلات ناباروری و هزینه های درمانی آن، این مسئله را بسیار مهم و قابل توجه ارزیابی می کند و می گوید: گرچه قبلا رئیس جمهور هم در مورد لزوم حمایت بیمه های درمانی از مشکلات نازایی صحبت کرده اند، اما هنوز هیچ راهکاری برای آن عملاً اندیشه نشده و در حال حاضر نیز، در مجلس برنامه ای برای آن وجود ندارد.

ناباروری، فشارهای روحی و هزینه های درمانی 
ناباروی خود دارای حجم زیادی از فشارهای روانی، هنجاری و فرهنگی بر روی زوج نابارور و خصوصاً زنان است. در بهترین حالت هم که مشکلی در پرداخت هزینه های هنگفت درمان وجود نداشته باشد، زنان با میزان قابل توجهی از دارو و عمل و مراقب های ویژه رو به رو هستند که به تنهایی آنها را دچار افسردگی و اضطراب می کند. از طرفی دیگر فشارهای روانی، اجتماعی و فرهنگی، زن و مرد نابارور را گرفتار و آزرده می کند. اگر در کنار همه اینها، هزینه های درمانی و فشار مضاعفی که مخارج درمان بر روی خانواده دارای مسئله وارد می کند را در نظر بگیریم، متوجه عمق دردناک موضوع می شویم. 
بر این اساس به نظر می رسد، رسیدگی به مسائل مربوط به پرداخت کمک هزینه برای مخارج درمان ناباروی و فراهم کردن امکانات در همه کشور، باید که از مهمترین دغدغه های مسئولین ذیربط بوده و در این زمینه مساعدت های لازم با خانواده های خواهان فرزند انجام گیرد. قطعاً حل مشکل ناباروری 15 درصد از خانواده ها، تاثیر مثبت و به سزایی در کاهش رشد منفی جمعیت خواهد داشت.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در تیترخوان زنان